Leewe Fr\u00fcnnen, Wihnachten un Plattd\u00fc\u00fctsch, dat passt good tohoop. Plattd\u00fc\u00fcsch is jo de Spraak van de Buern, van de Handwarksl\u00fc un de Seefohrers. Man to allereerst is Platt de Spraak van de Famili. Dor seggn de Minschen sik: \u201eIk heff di leew.\u201c Dor frogen se: \u201eWo geiht di dat?\u201c un \u201eKann ik di wat helpen? Schall ik mol met togriepen?\u201d Un Wihnachten? Dat is een Fest van de Famili- All de Minschen, de keene Famili hebbt, de Wihnachten heel alleen s\u00fcnd, de hebbt dat bes\u00fcnners n\u00f6dig, dat wi an se denken. Un dat wullt wi ok met dese Predigt doon. So as Wihnachten een Fest van de Famili is, so s\u00fcnd ok de mehrsten Wihnachtsbiller Familien-Biller. Mennigmol steiht dor ok \u00fcnner: \u201eDe heilige Famili.\u201c Man wor\u00fcm s\u00fcnd dat mehrstendeels Familien \u2013Biller un wat schalln se bed\u00fc\u00fcten?<\/p>\n
Dat is gonnoch so eenfak to verklorn; un wenn wat swor to verklorn is, denn bruken wi geern eenen Vergliek. Dat is eerst recht so, wenn dat \u00fcm Saken van unsen Christengloben geiht. So hett ok Jesus in seine Predigten veel to\u2019n Verglieken vertellt. God verglieken wi ok met een Vader, met een, de uns bewaken un sch\u00fctzen deit, met een Richter, de s\u00f6rgt, datt dat recht togeiht up de Welt. Datt wi beter verstahn, wat Wihnaachten is un wat de Familien-Biller van Wihnachten bed\u00fcten, dor f\u00f6r is uns van Dag een Bibeltext ut dat Ole Testament geven. De steiht in dat Book van\u00b7n Propheten Hesekiel in\u00b7t 37.Kapitel.<\/p>\n
Mien Knecht David schall ehr K\u00f6nig ween<\/p>\n
un de eenzige Herder f\u00f6r se all.<\/p>\n
Un se schalln sik bewegen in miene Geboden<\/p>\n
un miene V\u00f6rschriften holln un sik dor nah richten.<\/p>\n
Un se schalln weer in dat Land wahnen,<\/p>\n
dat ik mienen Knecht Jakob geven heff,<\/p>\n
wa jo Vaders in wahnt harrn.<\/p>\n
Se un ehr Kinner un Enkelkinner<\/p>\n
schalln dor binnen wahnen f\u00f6r \u00fcmmer un ewig,<\/p>\n
un mien Knecht David schall f\u00f6r \u00fcmmer dat Seggn \u00f6wer se hebben.<\/p>\n
Un ik will met ehr een Freedensbund maken,<\/p>\n
de schall een ewigen Bund met ehr ween.<\/p>\n
Un ik will se bewohrn un vermehrn,<\/p>\n
un mien Heiligdom schall midden mang ehr ween f\u00f6r \u00fcmmer.<\/p>\n
Ik will \u00f6wer ehr wahnen un will ehr God ween,<\/p>\n
un se schalln mien Volk ween,<\/p>\n
dormet ok de Heiden gewohr warrn,<\/p>\n
datt ik de Herr b\u00fcn, de Israel heilig makt,<\/p>\n
wenn mien Heiligdom f\u00f6r \u00fcmmer midden \u00fcnner ehr ween schall.<\/p>\n
Dat Eerst, wat uns an dese W\u00f6\u00f6r upfalln kann, is: Van Maria un Joseph ward hier nix seggt, un nix van dat Kind in de Kr\u00fcff. De Person, de uns hier in de M\u00f6\u00f6t kummt, is al groot un erwassen. Man ok dat Kind in de Kr\u00fcff is jo nich \u00fcmmer een Kind bleeben. Dat is jo ok groot worden un hett d\u00fcchdig wat in Bewegung brocht. Hier ward dit Kind vergleeken met de gr\u00f6ttste un h\u00f6\u00f6gste Person, de dat dormols geven hett. Un dat weer de K\u00f6nig.<\/p>\n
Dat Tweede, wat uns hier upfalln kann, is, datt dese K\u00f6nigsperson nu verbunnen ward met eene Person, de ganz wat anners is as een K\u00f6nig:<\/p>\n
Mien Knecht David schall een K\u00f6nig ween<\/p>\n
un de eenzige Herder f\u00f6r se all.<\/p>\n
Een K\u00f6nig regeert \u00f6wer Minschen, de Herder mutt up de Schaap uppassen. De K\u00f6nig wahnt in de Sradt, de Herder up\u2019t Land. De K\u00f6nig is riek, de Herder arm.<\/p>\n
\u00dcm de s\u00fclwe Tied, as Jesus born weer, weer ok Johannes de D\u00f6per born. Dor keemen de Verwandten un Bekannten, datt se sik dat Kind ankieken. Un denn s\u00e4en se: \u201eWat schall woll ut dit Kind warrn?\u201c Wihnachten kummen ok wi un kieken uns dat Jesuskind an, un wenn\u2019t ok bloot up Biller is. Un uns\u2019 Bibeltext ut dat Ole Testament lett uns frogen: \u201eWat is denn woll ut dit Kind worrn?\u201c Nu gifft de Bibel uns eene markw\u00f6rdige Antwort. Se seggt: \u201eEen K\u00f6nig nah Oort van een Herder.\u201c Dat schall bed\u00fc\u00fcten: Een K\u00f6nig regeert \u00f6wer veel Minschen. Man de K\u00f6nige un de, de de Macht hebbt, regeern met Gewalt. Se hebbt Suldoten un Polizisten, met de se sik d\u00f6rsetten. Man dese \u201eK\u00f6nig van Wihnachten\u201c, so mag ik em woll mol n\u00f6men, regeert ahn Gewalt so as een Herder., de seine Schaap r\u00f6ppt, un se h\u00f6\u00f6rn up siene Stimm.<\/p>\n
Un se schalln sik bewegen in miene Geboden<\/p>\n
un miene V\u00f6rschriften holln un dor nah doon.<\/p>\n
Bold tweedusend Johr lang r\u00f6ppt Jesus Minschen, datt se up siene W\u00f6\u00f6r h\u00f6\u00f6rn. Un dese Minschen finnen sik un doon geern, wat Jesus seggt.<\/p>\n
Van een gooden Herder hett Jesus seggt: \u201eHe lett sein Leben f\u00f6r de Schaap.\u201c So hett ok Jesus sien Leben f\u00f6r de Minschen hengeven . He hett sik nich wehrt, hett keene Gewalt bruukt, as se em an\u2019t Kr\u00fc\u00fcz slahn d\u00e4\u00e4n. Un so as de Herder siene Schaap leew hett, so hett Jesus de Minschen leew.<\/p>\n
\u00d6wer desen K\u00f6nig nah Oort van een Herder seggt dat Ole Terstament noch mehr: He schall de Minschen weer nah Huus bringen, wa se v\u00f6rdem wahnt hebbt. So sammelt sik Jesus ok van Dag noch Minschen \u00f6werall up de Welt un bringt se in sein Riek to\u2019n anner.<\/p>\n
Man dit Woord, \u201enah Huus bringen\u201c hett noch mehr to bed\u00fc\u00fcten. Dat frogt ok uns: \u201eWa s\u00fcnd wi to Huus?\u201c S\u00fcnd wi dor to Huus, wa wi born s\u00fcnd? Dat gifft L\u00fc. f\u00f6r de mag dat woll so ween. Mn de mehrsten warrn van Dag in\u2019t Krankenhuus born. To Huus s\u00fcnd se dor nich. S\u00fcnd wi to Huus in uns \u00d6llernhuus? De mehrsten Minschen k\u00fcnnt dor nich blieben. Wenn se ranwassen un wat liern, denn trecken se ut. Dor stellt sik ok de Frog: Is uns\u2019 To-Huus bloot ne Saak van de Geographie un de Postanschrift? Hangt uns To-Huus nich veel mehr tosamen met uns\u2019 Hart un Seel? Dat heet: S\u00fcnd wi nich to allereerst dor to Huus, wa wi uns to Huus f\u00f6hln? Kann uns\u2019 To-Huus veellicht sogor \u00f6werall up de Welt ween, wenn dor een Minsch is, de uns van all , de wi kennt, an\u2019n leewsten is? Wenn dese Minsch nu nich mehr an\u2019t Leben is, gifft dat denn ganz keen To-Huus mehr f\u00f6r uns? De ber\u00f6hmte Karkenvader un Bischop Augustin, de \u00fcm 4OO n.Chr. leevt hett, hett mol schreeven: \u201eGott, uns\u2019 Hart is uull van Unroh in uns, so langen as dat nich Roh finntr in di.\u201c Wenn een Minsch God finnen deit, denn hett he ok een To-Huus funnen. Man wa finnen wi God?<\/p>\n
Veel L\u00fc s\u00f6ken God in de Natur, annere in de Kunst, weer annere in hooge Gedanken. Wihnachten seggt uns: God is nich wied, wied van uns weg. God is midden \u00fcnner de Minschen kamen. God wull nich hoog rut. God wull heel dicht bi de Minschen ween. God keem deep nah \u00fcnnen \u2013 as een l\u00fctt Kind in de Kr\u00fcff.<\/p>\n
.. wenn mien Heiligdom \u00fcnner ehr wahnen schall f\u00f6r \u00fcmmer.<\/p>\n
An keen Dag van dat heele Johr s\u00fcnd wi so geern to Huss as an Weihnachten.Ik kann ok seggn: An keen Dag van dat heele Johr is dat Heimweh so groot as an Wihnachten. Un doch is ok an keen Dag God so dicht to de Minschen kamen as an Wihnachten. Wenn wi met een Minschen Verbinnung s\u00f6ken, denn bruken wi wat, wat uns dor bi helpen deit. Wi schrieven een Breef, wi ropen em \u00f6wer dat Telefon an of wi fohrn hen un bes\u00f6ken em. Wullt wi met God Verbinnung hebben, m\u00f6ten wi ok wat doon. De Verbinnung met Gott l\u00f6ppt \u00f6wer den Globen an dat, wat God uns in sein Woord seggt. Dit Woord seggt uns, datt God uns nich alleen lett. He is dicht bi uns .He hett uns leew. He will uns unse Fehlers vergeven un uns bi sik upnehmen, wenn uns Lebenstied hier to Ennen geiht. God is in Bethlehem to uns kamen un wull geern, datt wi nu ok to em kummen met unsen Globen un met uns\u2019 H\u00f6\u00f6rn up sien Woord.<\/p>\n
Wihnachten hett twee Sieden. Dat gifft een \u201eButen-Wihnachten\u201c un een \u201eBinnen-Wihnachten\u201c. Dat Buten-Wihnachten besteiht ut Dannenboom, Beschenken, good Eten un Drinken. Dat Binnen-Wihnachten besteiht ut Sik-Besinnen, H\u00f6\u00f6rn up God sein Woord, God Loven un Danken. Met dat Buten-Wihnachten alleen k\u00fcnnt wi ok an Wihnachten v\u00f6rbi lopen; un mennigeen Minsch wunnert sik achteran, datt dat bi em gonnich so recht Wihnachten worrn is. Dat Binnen-Wihnachten is dat betere Wihnachten. Veellicht kunn ok dese Predigt uns dor to helpen .<\/p>\n
Priest Gott in \u201ad Hemel alltogliek,<\/p>\n
de up sien Throon regeert,<\/p>\n
de uns slutt up sien Hemelriek<\/p>\n
un uns sien S\u00f6hn bescheert.<\/p>\n
De Heer kummt ut sein Vaders Schoot<\/p>\n
un word een l\u00fcttjet Kind,<\/p>\n
he liggt elendig, nackend, bloot<\/p>\n
in\u2019d Kr\u00fcff, wor man hum finnt.<\/p>\n
He word een Knecht un ik een Heer,<\/p>\n
wo kann dat bloot angahn?<\/p>\n
Doon kunn dat Jesuskind nich mehr,<\/p>\n
as dat f\u00f6r uns hett daan-<\/p>\n
Vandaag slutt Gott weer up de D\u00f6\u00f6r<\/p>\n
to\u2019t heerelk Paradies.<\/p>\n
De Engel steiht dor neet mehr v\u00f6r.<\/p>\n
Singt Gott Loff, Ehr un Pries.<\/p>\n
(Mel. \u201eLobt Gott, ihr Christen alle gleich\u201c. Ut: Dor kummt een Schipp. Plattdt. Gesangbook. Hermannsburg 1991. Nr. 2O. Nah Nikolaus Herman, 15OO \u2013 1561)<\/p>\n
Ernst Arfken<\/strong><\/p>\n MTS-Str.4<\/strong><\/p>\n 18556 Altenkirchen<\/strong><\/p>\n Tel.: 038391-12326<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Plattdeutsche Predigt | Heiliger Abend – Christnacht | 24. Dezember 2000 | Hesekiel 37,24-28 | Ernst Arfken | Leewe Fr\u00fcnnen, Wihnachten un Plattd\u00fc\u00fctsch, dat passt good tohoop. Plattd\u00fc\u00fcsch is jo de Spraak van de Buern, van de Handwarksl\u00fc un de Seefohrers. Man to allereerst is Platt de Spraak van de Famili. Dor seggn de Minschen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19210,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,2,727,157,853,545,114,1565,263,349,915,109],"tags":[],"beitragende":[],"predigtform":[],"predigtreihe":[],"bibelstelle":[],"class_list":["post-22104","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ezechiel","category-at","category-archiv","category-beitragende","category-bibel","category-christvesper","category-deut","category-ernst-arfken","category-kapitel-37-chapter-37","category-kasus","category-plattdeutsch","category-predigten"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22105,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22104\/revisions\/22105"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22104"},{"taxonomy":"beitragende","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/beitragende?post=22104"},{"taxonomy":"predigtform","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/predigtform?post=22104"},{"taxonomy":"predigtreihe","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/predigtreihe?post=22104"},{"taxonomy":"bibelstelle","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theologie.uzh.ch\/apps\/gpi\/wp-json\/wp\/v2\/bibelstelle?post=22104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}